Wejście do portu w Jastarni to miejsce, gdzie Zatoka Pucka wpuszcza do środka kutry rybackie, jachty i statki pasażerskie. Nie jest to typowa atrakcja turystyczna w rozumieniu biletu wstępu i godzin otwarcia, ale punkt na mapie Helu, który warto zobaczyć podczas spaceru. Dwa falochrony wyznaczają bramę o szerokości 60 metrów, przez którą od strony południowej wpływają jednostki po oznakowanym torze podejściowym.
Port powstał w latach 1926-1931 jako pierwsza tego typu inwestycja morska w II Rzeczypospolitej. Co ciekawe, był jedynym portem zaprojektowanym i wykonanym w całości polskimi siłami.
- historyczny port rybacki
- malownicze falochrony
- idealne miejsce do obserwacji
- spokój z dala od tłumów
- ośrodek żeglarstwa sportowego
Historia portu rybackiego na Helu
Budowa portu w Jastarni-Borze to kawałek historii, o którym nie każdy wie. Koncepcja autorstwa Józefa Poznańskiego zakładała stworzenie basenu portowego na wodach Zatoki Puckiej przez usypywanie nabrzeży z piasku wydobywanego podczas prac pogłębiarskich. Dzięki temu powstał basen o powierzchni 8 hektarów i 16 hektarów przyległych terenów lądowych. Dodatkowym efektem było zabezpieczenie silnie niszczonego brzegu w sąsiadującej osadzie Bór – uratowano część zabudowań znajdujących się najbliżej wody.
Od początku istnienia port służył nie tylko rybakom. Już w 1927 roku wykorzystywany był jako przystań dla statków żeglugi przybrzeżnej, a od lat 30. XX wieku stanowił bazę szkoleniową dla adeptów żeglarstwa morskiego. W okresie międzywojennym Jastarnia nosiła miano kolebki polskiego żeglarstwa morskiego.
Wąskie wejście do portu cieszyło się złą sławą wśród miłośników żagli – dawne żaglówki i jachty bardzo rzadko zaopatrzone były w silnik. Mimo to lokalizacja z dala od zgiełku dużego miasta idealnie nadawała się na sportowy ośrodek żeglarski.
We wrześniu 1939 port był przystanią dywizjonu trałowców – najdłużej operujących okrętów nawodnych II Rzeczypospolitej. Podczas działań wojennych port został zniszczony, a jego odbudowa nastąpiła w latach 1947-1949.
Co zobaczyć przy wejściu do portu
Sama infrastruktura wejścia to przede wszystkim dwa falochrony chroniące akweny portowe. Falochron wschodni ma długość 100 metrów, zachodni również 100 metrów. Stanowią one nie tylko ochronę przed falami, ale również punkt widokowy – choć spacerowanie nimi podczas wzburzonej wody nie jest zalecane.
Stojąc przy wejściu, można obserwować ruch jednostek wpływających i wypływających z portu. Tor podejściowy od strony Zatoki Puckiej ma długość 980 metrów i głębokość 5 metrów. Jest oznakowany światłem na kaszycy i trzema parami pław nieświecących, co ułatwia nawigację.
Lewa część portu (patrząc od lądu) wykorzystywana jest przez łodzie rybackie oraz kutry. Po prawej stronie cumują statki Białej Floty i jachty. We wschodniej części mieści się ośrodek żeglarstwa sportowego i baza płetwonurków, część zachodnia to domena rybołówstwa i żeglugi przybrzeżnej.
Dla kogo to miejsce
Wejście do portu to punkt dla wszystkich, którzy lubią morską atmosferę bez tłumów i komercji. Rodziny z dziećmi mogą obserwować wpływające kutry i statki – to zawsze ciekawe widowisko, szczególnie gdy wraca flota rybacka. Miłośnicy fotografii znajdą tu kadry z kutrami na tle falochronów i otwartej zatoki.
Żeglarze i osoby interesujące się sportem wodnym docenią techniczne aspekty – wejście o szerokości 60 metrów wymaga precyzji, zwłaszcza przy silniejszym wietrze. Marina jachtowa przyjmuje jednostki o długości kadłuba do 12 metrów i zanurzeniu nieprzekraczającym 3,2 metra.
Dla osób szukających spokoju to po prostu miejsce na spacer z widokiem na wodę. Bez biletów, bez kolejek, bez natłoku atrakcji – tylko port, kutry i zatoka.
Rejs statkiem z portu w Jastarni
Z portu w Jastarni można wybrać się w rejs po Zatoce Puckiej. Tradycyjne łodzie kaszubskie zwane Pomerankami oferują wycieczkę po zatoce – to sposób na zobaczenie Helu od strony wody. W sezonie wakacyjnym kursuje także tramwaj wodny do Gdyni, który pokonuje trasę w około 75 minut. To alternatywa dla jazdy samochodem przez trójmiejskie korki.
Statki pasażerskie cumują przy nabrzeżu pasażerskim o długości 50 metrów. W porcie funkcjonuje też nabrzeże wschodnie (310 m), zachodnie (300 m) i łodziowe (100 m).
Port w Jastarni może przyjmować jednostki o długości do 60 metrów i zanurzeniu do prawie 4 metrów. To niewielki port, ale z dobrymi warunkami do bezpiecznego cumowania.
Infrastruktura portowa i życie mariny
Na terenie portu działa Akademia Jachtingu, gdzie można nauczyć się żeglarstwa morskiego. Jest tu także Urząd Morski, camping i Ośrodek Szkolenia Morskiego LOK. Zarządzają portem dwa podmioty: Urząd Morski w Gdyni poprzez Kapitanat portu Hel i Bosmanat w Jastarni oraz Gmina Jastarnia poprzez Miejski Zarząd Portu Jastarnia.
Marina jachtowa została rozbudowana – liczba miejsc dla jachtów wzrosła z 80 do 120. Wszystkie pomosty wyposażone są w y-bomy, a na pomostach dostępne są woda i prąd. Przy największych stanowiskach jest również prąd trójfazowy. Podczas wejścia do portu obowiązuje protokół – należy zgłosić się najpierw do bosmanatu Urzędu Morskiego, a następnie do bosmana przystani żeglarskiej.
Przy nabrzeżu stoi żaglowiec Generał Zaruski – statek, który odbywał rejsy rehabilitacyjne dla osób niepełnosprawnych. To symbol historii i tradycji tego miejsca.
Jak dojechać i ile czasu przeznaczyć
Port w Jastarni znajduje się od strony Zatoki Puckiej, przy ulicy Portowej 43. Dojazd samochodem z Gdyni zajmuje około godziny (droga wojewódzka 216). Parking jest dostępny w pobliżu portu, choć w sezonie letnim może być zatłoczony.
Można też dojechać autobusem – linie PKS i prywatni przewoźnicy obsługują trasę z Gdyni i Władysławowa. W sezonie wakacyjnym najciekawsza opcja to tramwaj wodny z Gdyni lub Helu.
Na sam spacer wokół wejścia do portu wystarczy 30-40 minut. Jeśli chce się posiedzieć, poobserwować ruch jednostek i zrobić kilka zdjęć, warto zaplanować godzinę. Połączenie z wizytą w centrum Jastarni lub spacer wzdłuż plaży wydłuży pobyt do 2-3 godzin.
Praktyczne informacje
Wstęp: bezpłatny – to przestrzeń publiczna dostępna przez całą dobę
Godziny: brak ograniczeń, można odwiedzić o każdej porze. Największy ruch jednostek przypada na godziny poranne (powrót kutrów rybackich) i popołudniowe (rejs statków pasażerskich)
Parking: płatny parking w pobliżu portu, stawki sezonowe (w sezonie letnim około 3-5 zł za godzinę)
Dojazd: ulica Portowa 43, Jastarnia. Z centrum miasta około 10 minut spacerem
Rejsy statkami: ceny biletów na tramwaj wodny do Gdyni i Helu zależą od sezonu i przewoźnika (orientacyjnie 25-40 zł w jedną stronę). Aktualne rozkłady i ceny najlepiej sprawdzić na stronie ZKM Gdynia lub u lokalnych przewoźników
Dla żeglarzy: opłaty za cumowanie w marinie jachtowej zależą od długości jednostki i czasu postoju. Dobowy postój dla jachtu 8-metrowego to około 80-120 zł. Opłaty uiszcza się z góry za deklarowany czas
Miejsce dostępne dla osób poruszających się na wózkach – teren wokół portu jest w większości płaski, choć same falochrony nie są przystosowane dla osób z ograniczoną sprawnością ruchową.